Wisła, szlakiem Juliana Ochorowicza

Czy jeden człowiek może odkryć miasto na nowo? Tak!  Dr. Julian Ochorowicz (1850–1917) bo o nim mowa to naukowiec, wizjoner, społecznik, filozof i psycholog, który stworzył pierwszy podręcznik psychologii w Polsce. Eksperymentował z hipnozą, badał zjawiska mediumiczne, konstruował urządzenia do bezprzewodowego przesyłania obrazu i dźwięku (mikrofon i telefon), na długo przed wynalezieniem telewizji. Był także poetą, publicystą i ogromnym popularyzatorem nauki i turystyki. Jego żoną była Maria Ochorowicz-Monatowa, autorka Uniwersalnej książki kucharskiej. Gdyby żył dziś, z pewnością byłby gwiazdą internetu i showbiznesu – ale ponad sto lat temu postawił na... Wisłę!



Do górskiej, wtedy małej wioski przyjechał dla odpoczynku i zdrowia, a został z najprawdziwszej miłości. Zachwycił się doliną, widokami i ludźmi. Zaczął budować – dosłownie. Wystawił murowaną willę, stworzył laboratorium, wybudował drewniane pensjonaty, założył Towarzystwo Miłośników Wisły (które po reaktywacji dział do dziś). Do Wisły sprowadzał elitę intelektualną epoki: m.in.  Bolesława Prusa, Władysława Reymonta, Bogumiła Hoffa, Marię Konopnicką, czy Marię Skłodowską-Curie z mężem Piotrem. Tu pracował, odpoczywał, inspirował innych. Wisła stała się jego azylem, ale i miejscem pracy. Mówił o niej: „tu lepiej się myśli”.

Z Wisłą połączył go przypadek – a może jednak przeznaczenie. Potrzebował ciszy, świeżego powietrza i przestrzeni do pracy. Zakochał się w dolinie Wisły i postanowił nie tylko w niej zamieszkać, ale także ją rozwijać. Budował wille, zakładał ogrody, sprowadzał artystów, badaczy i myślicieli. Mieszkał w Wiśle na stałe przez kilkanaście lat, traktując to miejsce nie tylko jako azyl, ale i jako przestrzeń do pracy i działania.



Julian Ochorowicz to postać niemal filmowa, był człowiekiem, który wyprzedził swoje czasy i odmienił losy Wisły. Filozof, psycholog, wynalazca i poeta, ale też nieco zapomniany pionier medycyny, telekomunikacji i... turystyki. Przyjechał do Wisły w poszukiwaniu spokoju i inspiracji. Zastał wioskę góralską. Odszedł, zostawiając prężnie rozwijające się letnisko, które zaczęło przyciągać elitę intelektualną z całej Polski. Dziś nazwalibyśmy go influencerem, bo pewnie dziś miałby spore zasięgi w mediach społecznościowych:).
Wiele jego odkryć przypisywano innym, a o nim samym historia nieco zapomniała. A szkoda. To między innymi dzięki jego rozmowie z Merem Paryża uratowano wieżę Eiffla przed rozbiórką. To on pierwszy opisał zasady działania telewizji i bezprzewodowego przekazu dźwięku. To on stworzył pierwszy polski podręcznik psychologii i badał hipnozę, która fascynowała całą Europę. A w tle tego wszystkiego była Wisła - miejsce, które sobie ukochał.

Dziś możesz ruszyć jego śladem. Zapraszamy Cię na spacer po Wiśle, szlakiem Juliana Ochorowicza. To nie tylko historia o przeszłości, to opowieść o odwadze, wizji i wielkiej sile jednego człowieka.
 

W sercu Wisły, niedaleko DH Świerk, na terenie skweru, znajduje się skromny, ale symboliczny głaz z tablicą poświęconą Julianowi Ochorowiczowi. To właśnie tu, spacerując deptakiem, możesz na chwilę przystanąć i oddać hołd niesamowitemu człowiekowi, który uwierzył w potencjał górskiej osady. Tablica przypomina jego rolę jako filozofa, psychologa i – jak dumnie głosi napis – budowniczego uzdrowiska Wisła. To jedno z tych miejsc, które pozwala zatrzymać się na chwilę i pomyśleć o tym, jak jeden człowiek może wpłynąć na przyszłość całej miejscowości. 


 

Zaledwie kilka kroków dalej, na na budynku pawilonów rzemieślniczych w centrum Wisły, odnajdziesz tablicę upamiętniającą Bolesława Prusa i willę „Placówka”, którą Ochorowicz zbudował i nazwał na cześć powieści przyjaciela. To właśnie w tej okolicy pisarz spędzał letnie dni, a Ochorowicz z dumą pokazywał mu rozwijającą się Wisłę. W tym rejonie znajdowały się również inne drewniane wille letniskowe wybudowane przez Ochorowicza: „Zofiówka”, „Sokół”, „Maja” i „Wanda”. Każda z nich miała swoją historię i przyciągała letników z całej Polski. Niestety, żaden z tych budynków nie przetrwał do dziś, ale dzięki tablicy pamięć o nich pozostaje żywa.


 

Idąc dalej deptakiem wiślańskim, spójrz pod nogi – tam, wśród granitowych płyt, znajduje się tablica z datą 1889. To rok, w którym Julian Ochorowicz po raz pierwszy pojawił się w Wiśle. Właśnie ta data uznawana jest za symboliczny początek historii Wisły jako letniska. Niby drobny szczegół, a mówi tak wiele – to moment, od którego można liczyć rozwój Wisły jako miejscowości wypoczynkowej. Warto poszukać tej tablicy – to jak znalezienie ważnego kamienia milowego historii miasta.


 

Spacerując nad rzeką Wisłą, w okolicach Basenów Wisła, zobaczysz mural przedstawiający Juliana Ochorowicza i Bogdana Hoffa – dwóch wizjonerów, którzy wspólnie przyczynili się do rozwoju Wisły. Mural zdobi ścianę nowoczesnego kompleksu basenów, który kontynuuje tradycję dawnego parku kąpielowego z początku XX wieku. Niby jak pocztówka z dawnych lat, ale dynamiczny i pełen energii – idealnie oddaje ducha tych dwóch postaci. Obok warto przysiąść na chwilę i pomyśleć, jak wyglądałby świat, gdyby więcej osób miało taką pasję i wizję jak oni wtedy.


 

Ulica nosząca imię Juliana Ochorowicza prowadzi do miejsca, gdzie znajdował się jego ogród i jego willa. Dziś stoi tam Rezydencja Pod Ochorowiczówką B&B – nowoczesny obiekt noclegowy, który kontynuuje tradycję przyjmowania gości jak kiedyś Julian Ochorowicz i zachęca do odkrywania dziedzictwa Wisły. To miejsce pełne gościnności i miłej atmosfery. Warto tu się zatrzymać na dłużej by zwiedzić całą Wisłę. 


 

Znajduje się obok Rezydencji Pod Ochorowiczówką B&B. To tutaj Julian Ochorowicz żył i pracował. Pierwszy murowany budynek w Wiśle, zbudowany z cegieł wypalanych na miejscu, był jego domem i laboratorium. Dziś mieści się tu galeria sztuki – muzeum magicznego realizmu z dziełami m.in. Beksińskiego, Dalíego i wielu polskich artystów. Znajduje się tu również wystawa poświęcona Ochorowiczowi: jego wynalazkom, fotografiom, dokumentom i pamiątkom. W muzeum zobaczyć można m.in. aparaty, notatki z eksperymentów i zdjęcia z seansów spirytystycznych. Miejsce fascynujące, piękne i niezwykłe – obowiązkowy punkt na mapie każdego, kto odwiedza Wisłę.


 

Na ogrodzeniu muzeum znajdziesz kolejną tablicę – to część Szlaku Odkrywców Wisły, który prowadzi przez najważniejsze punkty związane z historią miasta i osobami, które dla Wisły się przysłużyły. Dowiesz się z niej więcej o wkładzie Ochorowicza w rozwój miejscowości, o tym, jak zmieniał krajobraz i mentalność Wisły. O całym szlaku przeczytasz więcej w osobnym wpisie na naszym blogu tutaj – warto go poznać w całości.


 

Na koniec warto wybrać się na spacer na Krzakoską Skałę. Od 2024 roku stoi tam drewniana rzeźba Juliana Ochorowicza naturalnej wielkości autorstwa lokalnego artysty Artura Szołdry. Figura naturalnej wielkości spogląda na panoramę Wisły – dokładnie tak, jak kiedyś czynił to sam uczony. Mówi się, że pod nią ukryta jest kapsuła czasu… Widok z tego miejsca zapiera dech w piersiach – z jednej strony góry, z drugiej rozciągające się miasteczko. To idealne miejsce, by zakończyć spacer, usiąść na ławce i spojrzeć na Wisłę tak, jak patrzył na nią jej odkrywca.


 

Na wydarzeniach kulturalnych w Wiśle często możesz spotkać… samego Juliana Ochorowicza, żywego! A dokładniej – jego sobowtóra. Pan Piotr Chlebus-Jancarczyk - mieszkaniec Wisły, niezwykle podobny do uczonego, wciela się w tę rolę podczas wielu uroczystości. Broda, wąsy, surdut – widok jak z kart historii!



Julian Ochorowicz to postać, która wciąż inspiruje. Jego życie, pasja i wkład w rozwój Wisły to gotowy scenariusz na film. Ale najlepiej poznaje się historię, podążając jej śladami. Dlatego zapraszamy Cię do Wisły – miejsca, które nie tylko zachwyca górskim krajobrazem, ale także ma niezwykłą historię. Odkryj ją, spacerując szlakiem Juliana Ochorowicza. Zobacz na własne oczy miejsca, które tworzył, dotknij fragmentów przeszłości i daj się ponieść opowieści, która wciąż żyje. Jeśli interesuje Cię więcej informacji o Julianie Ochorowiczu to polecamy książkę autorstwa Sebastiana Chachołka - kustosza Muzeum Magicznego Realizmu w Willi Ochorowiczówka pt. “Ochorowicz. Biografia przerywana”.


 

Planujesz wizytę? Zatrzymaj się w Rezydencji Pod Ochorowiczówką B&B – miejscu, które kontynuuje letniskową tradycję samego Ochorowicza. To idealna baza wypadowa, by spokojnie i z ciekawością poznać każdy punkt tego wyjątkowego szlaku. Niech ten spacer będzie nie tylko podróżą w czasie, ale i inspiracją. Do myślenia, odkrywania i... zakochania się w Wiśle – dokładnie tak, jak zrobił to kiedyś on. Bo przecież – jak mawiał Julian Ochorowicz – "Wisła, tutaj lepiej się myśli"...